راهنمای همراه بیمار بعد از تعویض مفصل
اگر پدر، مادر یا یکی از نزدیکانتان تعویض مفصل انجام داده، این راهنما می‌گوید در بیمارستان و بعد از ترخیص چه کمکی بکنید، به چه نشانه‌هایی دقت کنید و چطور از خودتان هم مراقبت کنید.
اگر یکی از عزیزانتان قرار است مفصل زانو یا لگنش را عوض کند، شما احتمالاً مهم‌ترین کمک او در هفته‌های اول هستید. جراحی را تیم درمان انجام می‌دهد، ولی بخش بزرگی از بهبودی در خانه رقم می‌خورد. این راهنما برای شماست: همراهی که کنار بیمار می‌ماند.
پیش از عمل
- همراه ویزیت‌ها باشید. سؤال‌ها را بنویسید، جواب‌ها را یادداشت کنید و اگر بیمار نگران است، کمک کنید سؤال‌هایش را بپرسد.
- فهرست داروها و مدارک. نام داروها، بیماری‌های زمینه‌ای، حساسیت‌ها، عکس‌ها و گزارش‌های قبلی را جمع کنید.
- خانه را آماده کنید. فرش‌های کوچک را جمع کنید، حمام را ضدلغزش کنید، وسایل پرمصرف را در دسترس بگذارید و غذای آماده فریز کنید. جزئیات در راهنمای «آماده کردن خانه» آمده است.
- برنامهٔ کمک را بنویسید. چه کسی چند روز اول کنار بیمار می‌ماند؟ چه کسی رفت‌وآمد را انجام می‌دهد؟ بار را بین چند نفر تقسیم کنید.
روز عمل و بیمارستان
- بیمار بعد از بیهوشی ممکن است خواب‌آلود، گیج یا بدحال باشد. این معمولاً موقتی است.
- از پرستار بپرسید چه زمانی فیزیوتراپی شروع می‌شود. بیمار اغلب خیلی زود، حتی همان روز، باید بایستد و قدم بردارد. این طبیعی است و برای پیشگیری از لخته و بهبود مفید است.
- به او کمک کنید مسکن را طبق برنامه بگیرد و درد را پنهان نکند. اگر درد کنترل نمی‌شود، به پرستار خبر دهید.
- هنگام ترخیص دستورها را بنویسید: داروها، فیزیوتراپی، زمان کشیدن بخیه، محدودیت‌ها، شمارهٔ تماس. اگر چیزی را نفهمیدید، بپرسید.
هفته‌های اول در خانه
حرکت
بیمار باید هر روز راه برود و ورزش‌هایی را که فیزیوتراپ داده انجام دهد. نقش شما این است که کنارش باشید، تشویق کنید و نگذارید زیاد بنشیند یا بخوابد. اما فشار نیاورید. اگر ورم یا درد زیاد شد، استراحت و بالا نگه داشتن پا کمک می‌کند. در منابع هشدار داده شده که «زیاد و زود» نکنید.
زمین نخوردن
سقوط یکی از خطرهای اصلی چند هفتهٔ اول است. کمک کنید:
- مسیرها بدون مانع باشد و نور کافی داشته باشد
- بیمار کفش بسته و ضدلغزش بپوشد
- واکر یا عصا همیشه نزدیک باشد
- در پله و حمام هرگز تنها نباشد (مخصوصاً هفتهٔ اول)
مراقبت از زخم
تا وقتی تیم درمان اجازه نداده، زخم باید خشک بماند. هر روز نگاه کنید: قرمزی، ورم، ترشح یا بو. دست‌هایتان را بشویید. پانسمان را بدون دستور عوض نکنید. جزئیات در راهنمای «مراقبت از زخم» آمده است.
حرکات خاص بعد از لگن
بعد از تعویض لگن معمولاً چند هفته باید از وضعیت‌هایی پرهیز کرد، مثل پا انداختن روی پا یا خم شدن زیاد. جراح فهرست دقیق را می‌دهد. شما یادآوری کنید و کمک کنید، مثلاً جوراب بپوشانید یا وسایل کف زمین را بردارید.
رانندگی و رفت‌وآمد
بیمار تا چند هفته نباید رانندگی کند و باید جراح اجازه بدهد. ترتیب رفت‌وآمد به فیزیوتراپی و ویزیت‌ها را بدهید.
به چه نشانه‌هایی دقت کنید؟
همراهان گاهی زودتر از خود بیمار متوجه تغییر می‌شوند. فوراً به تیم درمان خبر بدهید اگر:
- بیمار تب دارد یا لرز می‌کند
- زخم قرمز، داغ، متورم است یا ترشح دارد
- ساق درد، گرفتگی یا ورم تازه دارد یا قرمز و داغ شده
- درد شدیدتر می‌شود و با مسکن کنترل نمی‌شود
- بعد از لگن، شکل یا طول پا ناگهان فرق کرده یا بیمار نمی‌تواند وزن بیندازد
- بیمار افتاد یا ضربه خورد
فوراً با ۱۱۵ تماس بگیرید اگر بیمار تنگی نفس ناگهانی، درد قفسهٔ سینه، سرفهٔ خونی، غش یا گیجی دارد. ممکن است لخته به ریه رسیده باشد. خودتان رانندگی نکنید و داروهایش را همراه ببرید. جزئیات در راهنمای «کی فوری تماس بگیرم؟» آمده است.
بعد از عمل ممکن است حال روحی تغییر کند
بعضی بیماران بعد از عمل غمگین، کم‌حوصله یا نگران می‌شوند، به‌خصوص وقتی بهبودی کندتر از انتظار است. گوش دادن به او کمک می‌کند. به او یادآوری کنید که بهبودی ماه‌ها طول می‌کشد و روزهای خوب و بد دارد. اگر غم یا بی‌انگیزگی شدید و طولانی شد، با پزشک صحبت کنید.
از خودتان هم مراقبت کنید
مراقبت از بیمار خسته‌کننده است. برای اینکه کم نیاورید:
- کار را تقسیم کنید و از دیگران کمک بخواهید
- بخوابید، غذای درست بخورید و کمی بیرون بروید
- اگر خسته یا مضطرب هستید، با کسی حرف بزنید
- بیش از حد توان تعهد نکنید. اگر لازم است، از مراکز پرستاری در منزل یا مددکار بیمارستان بپرسید
جمع‌بندی
شما جای جراح و فیزیوتراپ را نمی‌گیرید، اما چشم و دست دوم بیمار هستید. با دقت به نشانه‌ها، کمک در حرکت و جلوگیری از افتادن، بهبودی را امن‌تر می‌کنید. برنامهٔ دقیق هر بیمار را تیم درمان او تعیین می‌کند.